دانشگاه خط مقدم عقلانیت عمومی کشور است
دیدار با وزیر علوم و رؤسای دانشگاههای سراسر کشور
۲۴ آذر ۱۴۰۴
کشور امروز به حکمرانی علمی نیاز دارد، اگر قرار است به این نوع حکمرانی برسیم، پژوهش، آموزش و فرهنگ سهپایه اصلی حل مسائل کشور هستند و ساخت حکمرانی برای حال و آینده کشور و استفاده از همه درس عبرتهایی که از گذشته گرفتهایم، ضرورت دارد.
در این مسیر، وزارتخانههای آموزشوپرورش و علوم نقشمحوری دارند، این دو وزارتخانه در ابعاد مختلف نباید تضعیف شوند چرا که جامعهای به وسعت یک وزارتخانه را پوشش میدهند و کافی است فقط یک دهه بهصورت متمرکز روی این موضوع کار کنیم؛ آنوقت تا سالها از این منبع ارزشمند و اثرگذاری که شکل میگیرد، بهرهمند خواهیم شد.
باید انتظار داشت که اندیشهورزی برای کشور از دانشگاه شکل بگیرد
رؤسای دانشگاهها، کنشگران مرزی میان حوزه علم، دانش و دانایی از یکسو و حوزه قدرت و سیاست از سوی دیگر هستند و نقش مهمی در این میان ایفا میکنند، البته بحث دانشگاهها خود موضوع مستقلی است و رؤسای دانشگاهها کنشگران مرزی هستند و لولای اصلی این بحث به شمار میروند و در این شرایط کسانی که باید این مسیر را رقم بزنند اگر درگیر مسائل جزئی شوند، دیگر نمیتوان از آنان انتظار حکمرانی عاقلانه داشت و باید انتظار داشت که اندیشهورزی برای کشور از دانشگاه شکل بگیرد.
حکمرانی عاقلانه یعنی نگاه عقلانیت عمومی در کشور باید از دانشگاه برخیزد، اگر اندیشهورزی و مسئولیتپذیری در دانشگاه شکل نگیرد، تصمیمسازی بهدرستی اتفاق نمیافتد و تصمیمها بر اساس ملاحظات لحظهای و مقطعی اتخاذ میشود و نتیجه چنین وضعیتی، آسیبدیدن مسائل مهمی است که مستقیماً باروح و روان یک نوجوان یا جوان، از پایه دهم و یازدهم آموزشوپرورش گرفته تا مراحل بعدی در دانشگاه، گرهخورده است.
رؤسای دانشگاههای سراسر کشور، فرماندهان این میدان هستید و چه در میان دانشجویان و چه در ارتباط با بدنه جامعه، در خط مقدم قرار دارید و دانشگاه نیز خط مقدم عقلانیت عمومی کشور است. اگر این جایگاه وجود نداشته باشد و اندیشهورزی و مسئولیتپذیری در اینجا شکل نگیرد، تصمیمسازی بهدرستی اتفاق نمیافتد و تصمیمها بر اساس ملاحظات لحظهای و مقطعی اتخاذ میشود و نتیجه چنین وضعیتی، آسیبدیدن مسائل مهمی است که مستقیماً باروح و روان یک نوجوان یا جوان ارتباط دارد.
دررابطهبا پیامدهای تصمیمگیریهای غیرکارشناسی، به موضوع کنکور اشاره کرد و با بیان این که موضوع کنکور بحثی علمی است، نه جریانی و نه سلیقهای وقتی درباره جامعهای تصمیم میگیریم، نباید تصور کنیم میتوان با تصمیمهای شتابزده یا غیرعلمی با آن برخورد کرد و هیچ نهادی و ساختاری نباید محل تصمیمگیری بدون طی مسیر، اصول، مبنا و منطق باشد.
حکمرانی عاقلانه نیازمند کنشگری است
حکمرانی را نمیتوان در اتاقهای دربسته و صرفاً با حضور سیاستمداران پیش برد و حکمرانی عاقلانه نیازمند کنشگری است و این کنشگری، بهویژه کنشگری رؤسای دانشگاهها، اساس حکمرانی را شکل میدهد.
همین منطق باید در اداره کشور حاکم باشد، رئیس دانشگاه باید دغدغه دانشجویی که روی زمین میخوابد را با تمام وجود درک کند و باید با مسئله دانشجویان زندگی کند، شب را با کمبود بودجه و مشکل سپری، تا بتواند برای آن راهحل پیدا کند و بدانیم که کشور با نسخههای کلی و تصمیمات غیر میدانی درمان نمیشود.
البته ورود به این مباحث باید بادقت، پرهیز از سطحینگری و تکیه بر تجربه، علم و واقعیتهای اجتماعی صورت گیرد و نباید اجازه داد مسائل بنیادین کشور به حاشیه یا روایتهای غیرکارشناسی کشیده شود.
ما این توان را داریم که درآمد سرزمینی کشور را در قالب برنامه هفتم دستکم ۲ برابر کنیم و با اتکا به تحلیل کارشناسی معتقدم میتوان رشد اقتصادی ۸ درصدی را محقق کرد بهشرط آنکه بهجای تکیه صرف بر سرمایهگذاری کلاسیک، بهرهوری را بهدرستی تعریف و سهم آن را تا حدود ۵.۲ درصد افزایش دهیم.
حتی میتوان بخشی از سرمایهگذاری را از مسیرهای جدید تأمین کرد به این معنا که حدود ۲ درصد از محل بهرهوری، مجدداً به حوزه سرمایهگذاری بازگردد و تحقق چنین مدلی ساده نیست؛ اما باور دارم تنها نهادی که میتواند این مسیر را به طور واقعی به حرکت درآورد، دانشگاه است. دانشگاه زمانی میتواند این نقش را ایفا کند که رئیس دانشگاه، حلقه عقلانیت میان حکمرانان و محیط واقعی جامعه باشد؛ کسی که بتواند سیاست، صنعت و علم را به هم متصل کند و تجارب گذشته نشان میدهد که این پیوند امکانپذیر است.
یکی از مشکلات اصلی کشور، وجود مراکز متعدد تصمیمگیری بدون پذیرش مسئولیت است؛ بنابراین هر نهادی که تصمیم میگیرد، باید مسئولیت آن را نیز بپذیرد.
این نشستها تداوم خواهد داشت و در جلسات بعدی به تفسیر مباحث و جمعبندی کامل خواهیم پرداخت تا بتوانیم مسیر کار را پیش ببریم. هر جایی از برنامه هفتم پیشرفت مشخص شود که در توان ما نیست یا جبران گذشته انجام نشده، با جدیت اصلاح خواهد شد و تلاش ما بر این است که در وزارت آموزشوپرورش و علوم، اقدامات لازم را انجام دهیم تا وضعیت فعلی کشور بهبود یابد.
